ભગવાન શિવના પરમ નિવાસસ્થાન કૈલાશ પર્વત અને પવિત્ર માનસરોવરની મુલાકાત લેવાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહેલા ભક્તો માટે સારા સમાચાર છે. કેન્દ્ર સરકારે 2026 ની કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાનું સમયપત્રક સત્તાવાર રીતે જાહેર કર્યું છે. સાથે જ, ઓનલાઈન અરજીઓ માટેની બારી પણ ખુલી ગઈ છે. આ વર્ષની યાત્રા ઘણી બાબતોમાં ખાસ છે, કારણ કે તે બે અલગ-અલગ પરંપરાગત માર્ગો દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે, અને કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી છે.

વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, યાત્રા માટે નોંધણી કરાવવાની અંતિમ તારીખ 19 મે, 2026 નક્કી કરવામાં આવી છે. આ યાત્રામાં ભાગ લેનારા શ્રદ્ધાળુઓની પસંદગી સંપૂર્ણપણે પારદર્શક અને કોમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ 'રેન્ડમ ડ્રો' દ્વારા કરવામાં આવશે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય પુરુષ અને સ્ત્રી અરજદારો વચ્ચે વાજબી સંતુલન જાળવવાનો છે. પસંદ કરાયેલા યાત્રાળુઓને તબક્કાવાર રીતે, અલગ-અલગ બેચમાં મોકલવામાં આવશે.

આ યાત્રા જૂનથી ઓગસ્ટ સુધી ચાલશે

કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા 2026 જૂન અને ઓગસ્ટ વચ્ચે યોજાશે. દિલ્હીમાં તેની શરૂઆતથી દિલ્હી પાછા ફરવા સુધીની સમગ્ર યાત્રા લગભગ 23 થી 25 દિવસની હોય છે. હિન્દુ ધર્મ, બૌદ્ધ ધર્મ અને જૈન ધર્મમાં, આ સ્થળને વિશ્વના કેન્દ્ર અને સૌથી પવિત્ર સ્થાન તરીકે આદરણીય માનવામાં આવે છે. આ વખતે, સરકારે યાત્રાળુઓને બે અલગ અલગ માર્ગોમાંથી એક પસંદ કરવાની ઓફર કરી છે, જેમાં કુલ 1,000 યાત્રાળુઓ (દર રૂટ દીઠ 500) ની પરવાનગી આપવામાં આવી છે.

1. લિપુલેખ પાસ (ઉત્તરાખંડ રૂટ)

બેચ: 10 જૂથો (દરેક 50 યાત્રાળુઓ).

રૂટ: વાયા દિલ્હીથી ધારચુલા (પિથોરાગઢ).

વિશેષતા: આ એક પરંપરાગત માર્ગ છે જે ખૂબ જ પડકારજનક અને ટ્રેકિંગ-સઘન છે. જે લોકો પાસે ઉચ્ચ હિમાલયના પ્રદેશોમાંથી પગપાળા યાત્રા કરવાની શક્તિ છે તેમના માટે તે આદર્શ છે.

2. નાથુ લા પાસ (સિક્કિમ રૂટ)

બેચ: 10 જૂથો (દરેક 50 મુસાફરો).

રૂટ: દિલ્હીથી બાગડોગરા, અને પછી ગંગટોક થઈને.

વિશેષતા: આ રૂટ ઉત્તરાખંડ રૂટની તુલનામાં ઓછો પડકારજનક માનવામાં આવે છે, કારણ કે ત્યાં વધુ સારું રોડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે. વૃદ્ધ પ્રવાસીઓ અને મર્યાદિત શારીરિક સહનશક્તિ ધરાવતા લોકો માટે વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.

કોણ અરજી કરી શકે છે? 

કૈલાશ યાત્રા વિશ્વની સૌથી કઠિન યાત્રાઓમાંની એક છે; પરિણામે, તેના નિયમો ખૂબ કડક છે. અરજદાર ભારતીય નાગરિક હોવો જોઈએ. (વિદેશી નાગરિકો અથવા OCI કાર્ડધારકો પાત્ર નથી.) 1 જાન્યુઆરી, 2026 સુધીમાં, તમારી ઉંમર 18 થી 70 વર્ષની વચ્ચે હોવી જોઈએ. તમારો પાસપોર્ટ ઓછામાં ઓછો 1 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી માન્ય રહેવો જોઈએ. અરજદાર અસ્થમા, ડાયાબિટીસ, હૃદય રોગ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અથવા વાઈ જેવી કોઈપણ ગંભીર તબીબી સ્થિતિથી પીડાતો ન હોવો જોઈએ.

તબીબી તપાસ: બે તબક્કાની અગ્નિપરીક્ષા

આ યાત્રા સમુદ્ર સપાટીથી આશરે 19,500 ફૂટની ઊંચાઈએ ચઢતી હોવાથી - જ્યાં ઓક્સિજનનું સ્તર 50% થી ઓછું થઈ જાય છે - બે અલગ અલગ તબ્બકે તબીબી તપાસ ફરજિયાત છે. પહેલો તબક્કો દિલ્હીમાં, નિયુક્ત હોસ્પિટલો અને ITBP બેઝ હોસ્પિટલમાં થાય છે. બીજો તબક્કો મુસાફરી દરમિયાન જ, ઊંચાઈવાળા પ્રદેશોમાં (ખાસ કરીને ગુંજી અથવા શેરાથાંગ) હાથ ધરવામાં આવે છે. અહીં, ITBP દ્વારા તબીબી તપાસ મફતમાં પૂરી પાડવામાં આવે છે. જો કોઈ પ્રવાસી તબીબી રીતે અયોગ્ય માનવામાં આવે છે, તો તેને ત્યાંથી જ પાછા મોકલી દેવામાં આવે છે. 

કેવી રીતે અરજી કરવી?

 ભક્તો સત્તાવાર વેબસાઇટ, kmy.gov.in ની મુલાકાત લઈને ઓનલાઈન અરજી કરી શકે છે. પોર્ટલ પર નોંધણી કરાવ્યા પછી, તમારે તમારા પાસપોર્ટ અને ફોટોગ્રાફની સ્કેન કરેલી નકલો અપલોડ કરવાની રહેશે. એક જ યુઝર આઈડીનો ઉપયોગ કરીને વધુમાં વધુ બે વ્યક્તિઓ અરજી કરી શકે છે. 

સુવિધાઓ અને સલામતી

ભારતીય ક્ષેત્રમાં, કુમાઉ મંડળ વિકાસ નિગમ (KMVN) અને સિક્કિમ પ્રવાસન વિકાસ નિગમ ખોરાક અને રહેવાની વ્યવસ્થા કરે છે, જ્યારે ચીની વહીવટીતંત્ર તિબેટ (ચીન) માં સ્થિત આ ક્ષેત્રની જવાબદારી સંભાળે છે. જોકે કેન્દ્ર સરકાર સીધી સબસિડી આપતી નથી, પરંતુ ઘણી રાજ્ય સરકારો - જેમ કે ઉત્તર પ્રદેશ, ગુજરાત અને મધ્યપ્રદેશ - પ્રવાસ પૂર્ણ થયા પછી તેમના રહેવાસીઓને નિશ્ચિત સબસિડી રકમ ઓફર કરે છે. કોઈપણ કટોકટીની પરિસ્થિતિઓ માટે હેલિકોપ્ટર બચાવ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ રહે છે; જો કે, આવી સેવાઓનો ખર્ચ પ્રવાસીએ ભોગવવો પડે છે.